گوناگون زندگى دنيا حيران و سرگردانند ، راهنمائى كنند ؟ و چگونه قادرند ، ما بين علم و جهل واسطه شده ، و رشتهء جهان انسانى را به عالم لاهوتى ربط دهند ؟ يا اسرار ملكوت را در برابر ديدگان آشكار سازند ؟ بعلاوه حالت دل انگيزى را كه از اين سخنان ، براى آدمى دست مىدهد ، چگونه مىتوان وصف كرد ؟ زيرا شنوندگان اين خطبه‌ها و سخنان را دو حالت پديد مىآيد : يكى اين كه دل را به وجد و اهتزاز مىآورد ، و ديگر اين كه كشش و انبساط محسوسى در انسان ايجاد مىكند ، و هر دوى اينها دليل بارز تفوق و بى نيازى معنوى استماع اين كلمات عاليه نسبت به نغمه‌هائى است كه به وسيلهء آلات موسيقى حاصل مىگردد . نغمات موسيقى و غناء آن با گذشت زمان از بين مىرود ، ولى تأثير آهنگ روح پرور سخنان امام ( عليه السّلام ) ، عميق و جاويدان است . هر كس مىخواهد بداند كه چگونه سخن در قلب انسان فرح و شادى ايجاد مىكند ، و چسان دل را به سوى خود مىكشاند و اصولا چطور ممكن است سخن كشش داشته باشد ؟ بايد كتاب « نهج البلاغه » را كه جمله‌هاى زير نمونه‌اى از آنست به دقت بخواند . امير مؤمنان على ( عليه السّلام ) بعد از خطبه نسبتا طولانى كه در بارهء خلقت شگفت انگيز « طاوس » ايراد فرموده است ، رشته سخن را به توصيف بهشت كشانده و چنين مىفرمايد : « 1 » « اگر با چشم دل بدانچه براى تو از بهشت وصف مىشود بنگرى خواهى ديد نفس تو از خواهشها و لذتها و مناظر فريبندهء دنيا و پديده‌هاى

--> ( 1 ) - نهج البلاغه فيض الاسلام صفحه 186 خطبه 82